Ολική Αρθροπλαστική Γόνατος
Η αρθροπλαστική του γόνατος είναι η επέμβαση κατά την οποία το φθαρμένο οστό και ο κατεστραμμένος αρθρικός χόνδρος στις δύο πλευρές της άρθρωσης του γόνατος αφαιρούνται και αντικαθίστανται από μεταλλικές προθέσεις με ένα ένα ένθετο από πλαστικό (πολυαιθυλένιο) μεταξύ τους, δημιουργώντας έτσι μια καινούρια "τεχνητή" άρθρωση. Όταν η άρθρωση έχει περιορισμένη βλάβη η οποία περιορίζεται στο ένα "διαμέρισμα" της άρθρωσης (συνηθέστερα στο έσω) του γόνατος, μπορεί να αντικατασταθεί μόνο το πάσχων διαμέρισμα ("μονοδιαμερισματική αρθροπλαστική γόνατος"), όταν όμως η βλάβη είναι περισσότερο εκτεταμμένη (όπως και είναι συνηθέστερο), τότε αντικαθίσταται όλη η άρθρωση ("ολική αρθροπλαστική γόνατος").
Πότε "χρειάζεται" να υποβληθεί κανείς σε επέμβαση ολικής αρθροπλαστικής του γόνατος?
Η ολική αρθροπλαστική γόνατος έχει σαν κύρια ένδειξη την ανακούφιση από τον πόνο και τη βελτίωση της λειτουργικότητας. Η ολική αρθροπλαστική γόνατος είναι η θεραπευτική λύση για τους ανθρώπους που πάσχουν από πόνο στο γόνατο σαν αποτέλεσμα
-εκφυλιστικής οστεοαρθρίτιδας, μιας χρόνιας προοδευτικά εξελισσόμενης πάθησης που χαρακτηρίζεται αρχικά από φθορά του χόνδρου και σταδιακά οδηγεί σε καταστροφή όλων των στοιχείων της άρθρωσης, με συχνά επεισόδια ή και μόνιμο πόνο καθώς και σημαντικό περιορισμό της λειτουργικότητας
-μετατραυματικής αρθρίτιδας, όπου η φθορά του χόνδρου είναι αποτέλεσμα παλαιότερου τραυματισμού (όπως ένα κάταγμα εντός ή εγγύς της άρθρωσης του γόνατος, παλαιά ρήξη χιαστού συνδέσμου ή μηνίσκου κ.α.)
-ρευματοειδούς αρθρίτιδας, οστεονέκρωσης (βρείτε πληροφορίες στο ενημερωτικό κείμενο για την αρθρίτιδα του γόνατος)
Ο Ορθοπαιδικός Χειρουργός Αθανάσιος Καραμήτρος, θα αξιολογήσει την κλινική εικόνα σας, το ιστορικό και τις απεικονιστικές εξετάσειςκαι θα "αναζητήσει" συμπτώματα όπως:
-ο πόνος στο γόνατο ο οποίος δεν βελτιώνεται με φαρμακευτική αγωγή
-επίμονο πόνο στη διάρκεια της ημέρας, πόνο σε ανάπαυση ή ηρεμία, νυκτερινό πόνο που ξυπνά τον ασθενή
-περιοριμό του εύρους κίνησης της άρθρωσης του γόνατος ή συγκάμψεις
-παραμόρφωση του φυσιολογικού άξονα του γόνατος (ραιβό ή βλαισό γόνατο)
-οίδημα η/και δυσκαμψία
-δυσκολία στην ορθοστασία
-δυσκολία σε απλές καθημερινές δραστηριότητες (βάδιση λογικών αποστάσεων ή χρήσης σκάλας)
-Ανεπαρκή ή καθόλου βελτίωση με τη συντηρητική θεραπεία (βρείτε πληροφορίες για τη συντηρητική θεραπεία στο ενημερωτικό κείμενο για την αρθρίτιδα του γόνατος)
Από τα παραπάνω, καταλαβαίνει κανείς πως η ένδειξη να υποβληθεί σε ολική αρθροπλαστική γόνατος δεν μπορεί να τίθεται μόνο από τα ευρήματα του απεικονιστικού ελέγχου (ακτινογραφίες ή μαγνητική τομογραφία), αλλά κυρίως από τα συμπτώματα, τη διάρκεια τους και την ικανοποητική ή όχι ανταπόκριση στη συντηρητική θεραπεία. Με άλλα λόγια, υπάρχουν άνθρωποι με "παθολογικές" ακτινογραφίες αλλά λίγα συμπτώματα, οι οποίοι μπορούν να επωφεληθούν από τη συντηρητική θεραπεία και ασθενείς με έντονα συμπτώματα και ακτινογραφίες που λίγο "διαφέρουν" από το φυσιολογικό οι οποίοι θα δουν τη ζωή τους να αλλάζει θεαματικά προς το καλύτερο με την επέμβαση. Η αρθροπλαστική του γόνατος είναι μια χειρουργική επέμβαση με εξαιρετικά αποτελέσματα, όταν εκτελείται με τις σωστές ενδείξεις. Ανακουφίζοντας από τον πόνο και βελτιώνοντας την κίνηση, προσφέρει ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ. Άρα και η κατάλληλη στιγμή για να υποβληθεί κανείς σε αρθροπλαστική, είναι όταν η ποιότητα της ζωής του επηρεάζεται αρνητικά από τα συμπτώματα της αρθρίτιδας και αυτό δεν βελτιώνεται με τη συντηρητική θεραπεία. Και είναι αυτό το στοιχείο που πρέπει να καταρρίπτει και όποιο ενδοιασμό έχουν οι ασθενείς που χρειάζονται αρθροπλαστική γόνατος σε νεαρή ηλικία. Είναι ο νέος άνθρωπος αυτός που κυρίως χρειάζεται καλή ποιότητα ζωής και λειτουργικότητα και όταν οι λιγότερο επεμβατικές θεραπείες δεν είναι πλέον αποτελεσματικές και η ένδειξη για αρθροπλαστική είναι ορθά τεκμηριωμένη , δεν θα πρέπει να έχει αμφιβολίες για τη χρησιμότητα της.
Πως πραγματοποιείται μια επέμβαση ολικής αρθροπλαστικής γόνατος?
Από τη στιγμή που ο κλινικός και απεικονιστικός έλεγχος, επιβεβαιώσουν ότι ένας ασθενής είναι ο κατάλληλος υποψήφιος για να υποβληθεί σε επέμβαση ολικής αρθροπλαστικής γόνατος και πραγματικά θα ωφεληθεί από αυτήν, ο "δρόμος" προς το χειρουργείο αρχίζει με τον προεγχειρητικό έλεγχο και σχεδιασμό.
Στο βήμα του προεγχειρητικού ελέγχου αναζητούνται πιθανές συνυπάρχουσες νόσοι, επανελέγχονται προυπάρχουσες γνωστές παθολογίες (π.χ. καρδιακές αρρυθμίες ή ανεπάρκεια, στεφανιαία νόσος, παθήσεις του αναπνευστικού ή των νεφρών κ.α.) και ρυθμίζεται εάν είναι ανάγκη η φαρμακευτική αγωγή που λαμβάνει κανείς (π.χ. αντιπηκτική αγωγή) με σκοπό να οδηγηθεί με τη μέγιστη δυνατή ασφάλεια στο χειρουργείο. Στο βήμα του προεγχειρητικού σχεδιασμού ο Ορθοπαιδικός Χειρουργός Αθανάσιος Καραμήτρος αξιολογεί στοιχεία όπως ή έκταση της βλάβης, η διαταραχή του άξονα του γόνατος (ραιβό ή βλαισό γόνατο), η παρουσία συγκάμψεων, η σταθερότητα των συνδεσμικών στοιχείων με σκοπό να επιλέξει εξατομικευμένα για κάθε ασθενή την κατάλληλη πρόθεση (τύπος και μέγεθος) και τύπο επέμβασης (επιλογή προσπέλασης, σκοπιμότητα χρήσης ψηφιακής υποβοήθησης (navigation systems) ή εξατομικευμένων προθέσεων (patient specific implants) κ.α). Έαν το χρονικό διάστημα μέχρι το χειρουργείο το επιτρέπει, σε αυτή τη χρονική στιγμή μπορούν να γίνουν παρεμβάσεις στη δίαιτα, τη ρύθμιση του σωματικού βάρους και τη φυσική κατάσταση του ασθενούς (ασκήσεις ενδυνάμωσης για την προετοιμασία ενόψει χειρουργείου).
Η ολική αρθροπλαστική γόνατος πραγματοποιείται κατά κανόνα με περιοχική (ραχιαία ή επισκληρίδιο) αναισθησία. Ο συνεργάτης αναισθησιολόγος εκτιμά τον ασθενή και επιλέγει την κατάλληλη για τις ανάγκες του μέθοδο αναισθησίας. Η επέμβαση πραγματοποιείται από μία τομή δέρματος στην πρόσθια επιφάνεια του γόνατος κατά τη μέση γραμμή. Ακολούθως διανοίγεται η άρθρωση, παρεκτοπίζεται στο πλάι η επιγονατίδα και ο χειρουργός αφαιρεί περιφερικά οστεόφυτα, υπερτροφικό υμένα, τους μηνίσκους και τον πρόσθιο χιαστό σύνδεσμο του γόνατος. Ο οπίσθιος χιαστός σύνδεσμος, ανάλογα με τον τύπο της πρόθεσης μπορεί να διατηρηθεί ή να κοπεί και αυτός. Στη συνέχεια αφαιρείται ο φθαρμένος αρθρικός χόνδρος και το υποκείμενο οστό από το περιφερικό άκρο του μηριαίου οστού και το κεντρικό άκρο της κνήμης, διαμορφώνοντας την κατάλληλη "γεωμετρία" για την τοποθέτηση των προθέσεων. Μετά από τον έλεγχο του άξονα του σκέλους, του εύρους κίνησης και της σταθερότητας με τη βοήθεια δοκιμαστικών προθέσεων, τοποθετούνται (συνηθέστερα με τη βοήθεια οστικού τσιμέντου) τα οριστικά εμφυτεύματα. Επανελέγχεται ο άξονας του σκέλους, το εύρος κίνησης και η σταθερότητα της άρθρωσης και το χειρουργικό τραύμα συρράπτεται κατά στρώματα με απορροφήσιμα ράμματα. Είναι πιθανό σε ορισμένες περιπτώσεις να τοποθετηθεί εντός της άρθρωσης ένας σωλήνας παροχέτευσης, ο οποίος αφαιρείται την επόμενη ημέρα. Πριν την έξοδο του ασθενούς από τη χειρουργική αίθουσα το τελικό αποτέλεσμα ελέγχεται ακτινολογικά.
Οι ασθενείς που υποβάλλονται σε ολική αρθροπλαστική γόνατος είναι αναμενόμενο να αισθάνονται τις πρώτες μετεγχειρητικές ημέρες κάποιου βαθμό πόνο στο γόνατο ή να "βλέπουν" το γόνατο τους πρησμένο. Χρησιμοποιώντας πρωτόκολλα ταχείας αποκατάστασης (Rapid Recovery Approach ή Fast- track recovery), τα οποία περιλαμβάνουν μια σειρά από παρεμβάσεις πριν, κατά τη διάρκεια και μετά από τη χειρουργική επέμβαση, ο Ορθοπαιδικός Χειρουργός Αθανάσιος Καραμήτρος φροντίζει για την ταχύτερη επιστροφή των ασθενών του στις καθημερινές τους δραστηριότητες, τη μείωση του μετεγχειρητικού πόνου και της ανάγκης χρήσης οποιοειδών αναλγητικών και έχει ελαχιστοποιήσει την ανάγκη περιεγχειρητικής μετάγγισης αίματος.
Πότε επιστρέφω στο σπίτι μου μετά από μια αρθροπλαστική γόνατος?
Οι ασθενείς που υποβάλλονται σε ολική αρθροπλαστική γόνατος παραμένουν στο νοσοσκομείο για ένα ή δύο βράδυα μετά το χειρουργείο. Σκοπός είναι, όταν ο ασθενής επιστρέψει στο σπίτι του, να μπορεί να βγεί μόνος του από το κρεββάτι, να καθήσει σε κάθισμα, να εκτελέσει το πρόγραμμα ασκήσεων εύρους κίνησης και μυικής ενδυνάμωσης, να μπορεί να βαδίσει (με τη βοήθεια περιπατητήρα, βακτηρίας χειρός ή μασχάλης) μια απόσταση που θα του επιτρέπει βασικές δραστηριότητες στο σπίτι (ατομική περιποίηση, να γευματίσει, να χρησιμοποιεί διάφορα δωμάτια του σπιτιού) και να μπορεί να χρησιμοποιήσει σκάλες με το βοήθημα βάδισης. Είναι αυτονοήτο πως η απόσταση βάδισης και η χρήση σκάλας βελτιώνονται μέρα με την ημέρα. Ορισμένοι επιλεγμένοι ασθενείς είναι δυνατό να εξέλθουν του νοσοκομείου την ίδια ημέρα του χειρουργείου. Αυτό είναι στις μέρες μας δυνατό, χάρη στην πρόοδο της τεχνολογίας, τη βελτίωση της χειρουργικής τεχνικής και στους διαθέσιμους τρόπους για τον περιορισμό της απώλειας αίματος και τον περιορισμό του μετεγχειρητικού πόνου. Κάτι τέτοιο όμως προυποθέτει ασθενείς νεώτερης σχετικά ηλικίας (<70 ετών), με πολύ καλή γενική υγεία και υψηλό κίνητρο για τη μετεγχειρητική αποκατάσταση, που κατοικούν κοντά σχετικά στο νοσοκομείο (στην ίδια πόλη) και έχουν στο σπίτι τη συμπαράσταση ανθρώπων οι οποίοι μπορούν να συμμετέχουν ενεργά στη μετεγχειρητική τους φροντίδα. Οι ασθενείς αυτοί, χρειάζονται κατάλληλη εκπαίδευση πριν την έξοδο τους από το νοσοκομείο και πρέπει να εξασφαλίζεται η απρόσκοπτη δυνατότητα επικοινωνίας με τον ιατρό. Η έξοδος από το νοσοκομείο την ίδια ημέρα του χειρουργείου φαίνεται να προσφέρει ορισμένα πλεονεκτήματα όπως μικρότερο κίνδυνο λοίμωξης, ταχύτερη επιστροφή στις συνήθεις δραστηριότητες και μια πιο άνετη ανάρρωση στο σπίτι. Τα πλεονεκτήματα αυτά αφορούν στους πρώτους μόνο μήνες μετά την αρθροπλαστική. Δεν πρέπει όμως να ξεχνάει κανείς πως η επιτυχία μιας αρθροπλαστικής αποτιμάται περισσότερο απ' ότιδήποτε άλλο από τη μακροχρόνια επιβίωση και καλή λειτουργικότητα της.
Πόσο καιρό "ζει" μια αρθροπλαστική γόνατος?
Με τα σημερινά δεδομένα εκτιμάται πως μια αρθροπλαστική γόνατος "επιβιώνει" και παραμένει χωρίς προβλήματα για περισσότερο από 15-20 έτη στο 90% των ασθενών που έχουν υποβληθεί σε αυτή. Είναι αλήθεια όμως πως τα εμφυτεύματα ΔΕΝ είναι άφθαρτα. Ανάλογα με τη σωματοδομή του ασθενούς, την ηλικία και το επίπεδο δραστηριότητας μετά την αρθροπλαστική, αναμένεται κάποιου βαθμού φθορά των εμφυτευμάτων (είτε των μεταλλικών, είτε συνηθέστερα του πλαστικού μέρους) μετά από 15 έως 20 χρόνια. Η φθορά αυτή μπορεί να είναι ασυμπτωματική, είναι όμως δυνατό, τα σωματίδια φθοράς που απελευθερώνονται να προκαλέσουν χαλάρωση της ενσωμάτωσης των προθέσεων στο οστό και ο ασθενής να νιώθει πόνο, η άρθρωση να είναι οιδηματώδης ή να αισθάνεται αστάθεια. Σε μια τέτοια περίπτωση, ο ιατρός κατά κανόνα θα σας προτείνει την αναθεώρηση της αρθροπλαστικής (αφαίρεση των παλαιών εμφυτευμάτων και τοποθέτηση νέων). Η λοίμωξη μετά από αρθροπλαστική γόνατος είναι σπάνια, όμως τα εμφυτεύματα, ως ξένα σώματα και όχι ζωντανός ιστός, δεν μπορούν να προστατευθούν από τα μικρόβια αν αυτά εγκατασταθούν στην περιοχή. Μία λοίμωξη μπορεί να επισυμβεί είτε άμεσα περιεγχειρητικά, είτε αρκετά χρόνια μετά την αρθροπλαστική μέσω αιματογενούς διασποράς από άλλη εστία στο σώμα. Η κατάσταση αυτή μπορεί να απαιτήσει την αναθεώρηση της αρθροπλαστικής ακόμη και αν η πρόθεση δεν είναι χαλαρωμένη.
Δείτε εδώ animation video ολικής αρθροπλαστικής γόνατος από το arthritis-health.com
Αν υποφέρετε από πόνο στο γόνατο ως αποτέλεσμα οστεοαρθρίτιδος, το πρώτο βήμα στη διαδρομή για την απαλλαγή από τον πόνο και την αποκατάσταση της ποιότητας της ζωής σας, είναι να προγραμματίσετε μια συνάντηση με έναν έμπειρο και εξειδικευμένο ιατρό. Ο Ορθοπαιδικός Χειρουργός Αθανάσιος Καραμήτρος MD,MSc, χάρη στην πολύχρονη εμπειρία του και την μετεκπαίδευση του στο κορυφαίο Νοσοκομείο των Η.Π.Α. στο αντικείμενο της Αρθροπλαστικής των μεγάλων αρθρώσεων (Hospital for Special Surgery), θα σας φροντίσει αξιολογώντας τις μοναδικές σας ανάγκες. Μην διστάσετε να καλέσετε στο 2107755621 ή να χρησιμοποιήσετε την ηλεκτρονική φόρμα για να προγραμματίσετε το ραντεβού σας.
Αθανάσιος Ε. Καραμήτρος MD,MSc - Ορθοπαιδικός Χειρουργός
Διευθυντής Α' Ορθοπαιδικής Κλινικής 251ΓΝΑ- Συνεργάτης ΣΤ΄ Ορθοπαιδικής Κλινικής Νοσ. Ερρίκος Ντυνάν
Έβρου 4-6, περιοχή Πλ.Μαβίλη, Αθήνα, 11528
2107755621, karameter@yahoo.gr