Ρήξη Μηνίσκου
Τι είναι ο μηνίσκος?
Ο μηνίσκος είναι ένα μηνοειδούς σχήματος (σαν “μισοφέγγαρο” δηλαδή) ανατομικό στοιχείο. Αν και μηνίσκοι υπάρχουν και σε άλλες αρθρώσεις, οι μηνίσκοι στην άρθρωση του γόνατος είναι οι πιο γνωστοί και οι τραυματισμοί τους απασχολούν συχνά ασθενείς και χειρουργούς. Σε κάθε γόνατο, μεταξύ του μηρού και της κνήμης, υπάρχουν δύο μηνίσκοι, ένας στο έσω (έσω μηνίσκος) και ένας στο έξω (έξω μηνίσκος) διαμέρισμα του γόνατος. Είναι κατασκευασμένοι από ινόχονδρο (μια μορφή χόνδρου με σκληροελαστική σύνθεση). Λειτουργούν σαν ¨αμορτισέρ¨ στο γόνατο, απορροφούν δηλαδή κραδασμούς, προσφέρουν επαλληλία στις
αρθρικές επιφάνειες και συμμετέχουν στην εξασφάλιση της σταθερότητας της άρθρωσης. Με άλλα λόγια, είναι το πιο σημαντικό στοιχείο για την προστασία του αρθρικού χόνδρου, η φθορά του οποίου οδηγεί σε αρθρίτιδα. Αυτό το τόσο πολύτιμο στοιχείο για το γόνατο, έχει από την κατασκευή του ένα σημαντικό μειονέκτημα. Δεν έχει αγγεία (για την ακρίβεια έχει αγγείωση μόνο στα πολύ περιφερικά του τμήματα). Ως εκ τούτου, όπως συμβαίνει με κάθε ιστό που έχει πτωχή αιμάτωση, δεν έχει σημαντικές επουλωτικές ικανότητες (δεν μπορεί να διορθώσει δηλαδή τις βλάβες του). ΄Ετσι, όσο μεγαλώνουμε σε ηλικία, οι μηνίσκοι σταδιακά εκφυλίζονται (γίνονται κακής ποιότητας).
Τι είναι η ρήξη του μηνίσκου?
Οι ρήξεις των μηνίσκων αποτελούν το συχνότερο τραυματισμό της άρθρωσης του γόνατος. Είναι κατά κανόνααποτέλεσμα μιας στροφικής κάκωσης (όπως για παράδειγμα όταν η κνήμη μένει καθηλωμένη στο έδαφος και ο μηρός “στρίβει” πάνω στην κνήμη). Σε νέους ανθρώπους είναι σχεδόν πάντοτε αποτέλεσμα τραυματισμού (συνήθως μια αθλητική κάκωση), σε μεγαλύτερες όμως ηλικίες, όπου όπως προαναφέρθηκε ο μηνίσκος είναι εκφυλισμένος, οι ρήξεις των μηνίσκων μπορούν να συμβούν και χωρίς σημαντική βία (π.χ. μετά από ένα βαθύ κάθισμα ή μια ήπια στροφή του γόνατος). Ανάλογα με τη θέση της ρήξης διακρίνονται σε ρήξεις του σώματος ή του κέρατος του μηνίσκου και ανάλογα με τη μορφολογία τους σε απλές ή σύνθετες, οριζόντιες, ακτινωτές ή ρήξεις “δίκην λαβής κάδου” (bucket handle). Μπορεί να εμφανίζονται μόνες τους ή να συνοδεύουν άλλες βαρύτερες κακώσεις (ρήξη χιαστών ή πλαγίων συνδέσμων, χόνδρινες βλάβες, ενδαρθρικά κατάγματα)
Ποιά είναι τα συμπτώματα της ρήξης μηνίσκου?
Τα συμπτώματα της ρήξης του μηνίσκου περιλαμβάνουν
-πόνο, ο οποίος μπορεί να είναι οξύς και αιφνίδιος σε μια τραυματική ρήξη ή χρόνιος, μέτριας έντασης με παροξυσμούς έντονου πόνου μετά απόκαταπόνηση, σε εκφυλιστικές βλάβες.
-Οίδημα και συλλογή υγρού στην άρθρωση.
-Δυσκαμψία, περιορισμό του εύρους κίνησης.
-Αίσθημα “κλειδώματος” της άρθρωσης ή αίσθημα ελεύθερου σώματος εντός αυτής.
-Χαρακτηριστικό ήχο κατά τη στιγμή του τραυματισμού.
Πως γίνεται η διάγνωση?
Όπως σε όλες τις περιπτώσεις το ατομικό ιστορικό του ασθενούς, ο τρόπος έναρξης και η εξέλιξη των συμπτωμάτων δίνουν πολλές χρήσιμες πληροφορίες για τη διάγνωση. Τα ευρήματα από την κλινική εξέταση (π.χ. η παρουσία οιδήματος ή η εντοπισμένη ευαισθησία στη “γραμμή” της άρθρωσης) και από συγκεκριμένες δοκιμασίες (κλινικά “τεστ” όπως η δοκιμασία Murray) οδηγούν στη διάγνωση της ρήξης μηνίσκου. Οι απλές ακτινογραφίες δεν βοηθούν στη διάγνωση της συγκεκριμένης βλάβης και είναι χρήσιμες μόνο στο βαθμό που αποκλείουν άλλη αιτία πόνου στο γόνατο. Η Μαγητική Τομογραφία (χωρίς να είναι πάντοτε απαραίτητη), είναι η εξέταση που απεικονίζει με τον καλύτερο τρόπο τους μαλακούς ιστούς όπως οι μηνίσκοι και βοηθά σημαντικά στη διάγνωση της ρήξης μηνίσκου και το σχεδιασμό της αντιμετώπισης.
Πως αντιμετωπίζεται η ρήξη του μηνίσκου? Πότε χρειάζεται χειρουργική επέμβαση και πως γίνεται αυτή?
Η αντιμετώπιση της ρήξης μηνίσκου εξαρτάται από πολλούς παράγοντες όπως η ηλικία του ασθενούς και οι δραστηριότητες-απαιτήσεις του, ο τύπος , το μέγεθος και η θέση της ρήξης. Εκφυλιστικές ρήξεις σε μεγαλύτερες ηλικίες, προκαλούν σχετικά ήπια συμπτώματα και βελτιώνονται σημαντικά με τη συντηρητική θεραπεία (φαρμακευτική αγωγή, φυσιοθεραπεία, τροποποίηση δραστηριότητας) χωρίς να περιορίζουν τη λειτουργικότητα του ασθενούς. Έτσι αποφεύγεται το χειρουργείο που σε μια τέτοια περίπτωση είναι μηνισκεκτομή, συχνά εκτεταμένη αφού ο μηνίσκος είναι διάχυτα εκφυλισμένος. Όμως ακόμα και εκφυλισμένος ο μηνίσκος, υπό προυποθέσεις, εξακολουθεί να προστατεύει τον αρθρικό χόνδρο . Η μηνισκεκτομή αποστερεί αυτή την προστασία αυξάνοντας τις πιθανότητες εμφάνισης ή επιτάχυνσης της οστεοαρθρίτιδας. Αν βέβαια, παρά τη συντηρητική θεραπεία, τα συμπτώματα παραμένουν έντονα και οι καθημερινές δραστηριότητες προκαλουν πόνο, έχει θέση η χειρουργική αντιμετώπιση.
Χειρουργική αντιμετώπιση χρειάζονται και οι ρήξεις εκείνες οι οποίες είναι εκτεταμένες, δημιουργούν υποτροπιάζον οίδημα στο γόνατο και εικόνα εμπλοκής (“το γόνατο κλειδώνει” με επώδυνο περιορισμό της κίνησης του) καθώς ένα μεγάλο τμήμα του μηνίσκου παρεκτοπίζεται από την ανατομική του θέση. Η χειρουργική αντιμετώπιση της ρήξης μηνίσκου στις μέρες μας είναι σχεδόν πάντοτε αρθροσκοπική, εκτελείται δηλαδή χωρίς μεγάλες τομές, διαμέσω μικρών οπών (<1 εκατοστού) του δέρματος μέσα από τις οποίες εισάγονται στο γόνατο η αρθροσκποπική κάμερα (που επιτρέπει τον υπό άμεση όραση έλεγχο όλης της άρθρωσης) και τα ειδικά εργαλεία.
Γραμμοειδείς ρήξεις στην περιφέρεια του μηνίσκου (την “ερυθρά ζώνη” του όπως ονομάζεται αφού έχει αγγείωση) και σε νέους ανθρώπους, επιδέχονται ανακατασκευής και μπορεί να γίνει αρθροσκοπική συρραφή της ρήξης (άρα να διατηρηθεί ο μηνίσκος) με ειδικά ράμματα. Σύνθετης μορφής ρήξεις, μακριά από την περιφέρεια, όπου λόγω απουσίας αιμάτωσης η δυνατότητα επούλωσης είναι πολύ περιορισμένη, αντιμετωπίζονται με μηνισκεκτομή (αφαίρεση του ραγέντος τμήματος του μηνίσκου). Στην περίπτωση εκτεταμένης μηνισκεκτομής σε νέους ασθενείς (όπου η απουσία προστασίας του χόνδρου που συνεπάγεται η μηνισκεκτομή οδηγεί σε πρώιμη αρθρίτιδα) κανείς θα πρέπει να εξετάσει το ενδεχόμενο αντικατάστασης του “χαμένου” μηνίσκου είτε με μεταμόσχευση μηνίσκου είτε με χρήση συνθετικών υποκατάσταστων (για τα οποία όμως τα αποτελέσματα από τη χρήση τους δεν είναι πάντοτε ικανοποιητικά)
Μετεγχειρητική Αποκατάσταση
Η μετεγχειρητική αποκατάσταση είναι εξαιρετικά σημαντική και εξαρτάται από τον τύπο της επέμβασης. Στην περίπτωση συρραφής της ρήξης του μηνίσκου ο χρόνος αποκατάστασης είναι μεγαλύτερος και οι ασθενείς χρειάζονται αποφόρτιση του χειρουργημένου μέλους με πατερίτσες για 4-6 εβδομάδες. Στην περίπτωση μηνισκεκτομής κάτι τέτοιο χρειάζεται για την ανακούφιση από τον πόνο και μόνο για λίγες ημέρες. Η φυσιοθεραπεία μπορεί να ξεκινήσει πρώιμα με σκοπό τον περιορισμό του οιδήματος και την αποκατάσταση του εύρους κίνησης, επικεντρώνοντας στην πορεία στην ενδυνάμωση των μυών γύρω από το γόνατο.
Αν υποφέρετε από πόνο στο γόνατο είτε μετά από μια αθλητική κάκωση είτε με την καθημερινή δραστηριότητα, το πρώτο βήμα στη διαδρομή για την απαλλαγή από τον πόνο και την αποκατάσταση της ποιότητας της ζωής σας, είναι να προγραμματίσετε μια συνάντηση με έναν έμπειρο και εξειδικευμένο ιατρό. Ο Ορθοπαιδικός Χειρουργός Αθανάσιος Καραμήτρος MD,MSc, χάρη στην πολύχρονη εμπειρία του και την μετεκπαίδευση του στο κορυφαίο Νοσοκομείο των Η.Π.Α. (Hospital for Special Surgery), θα σας φροντίσει αξιολογώντας τις μοναδικές σας ανάγκες. Μην διστάσετε να καλέσετε στο 2107755621 ή να χρησιμοποιήσετε την ηλεκτρονική φόρμα για να προγραμματίσετε το ραντεβού σας.
Αθανάσιος Ε. Καραμήτρος MD, Ορθοπαιδικός Χειρουργός
Διευθυντής Α' Ορθοπαιδικής Κλινικής 251ΓΝΑ- Συνεργάτης ΣΤ΄΄ Ορθοπαιδικής Κλινικής Νοσ. Ερρίκος Ντυνάν
Έβρου 4-6, περιοχή Πλ.Μαβίλη, Αθήνα, 11528
2107755621, karameter@yahoo.gr